Sürmen OSGB ana sayfaİletişim

Mevsim Geçişinde Neden Hasta Oluruz?

  • 7 dakikalık okuma
  • Genel
Ofiste soğuk algınlığı nedeniyle mendille burnunu silen çalışan
Bu yazıda · 7 bölüm

Hastalığa soğuk hava değil, virüsler neden olur. Soğuk algınlığı ve gribe yol açan virüsler yıl boyunca dolaşır. Kışın ise üç etken bir araya gelir ve virüslerin işini kolaylaştırır.

Soğuk Hava Burnun Savunmasını Zayıflatıyor

Burun, solunan virüslerle karşılaşan ilk bölgedir. Massachusetts Eye and Ear ile Northeastern Üniversitesi araştırmacılarının Aralık 2022'de Journal of Allergy and Clinical Immunology'de yayımladığı çalışma, burun hücrelerinin virüse karşı hücre dışı vezikül adı verilen küçük keseler salgıladığını gösterdi. Bu keseler, virüsü hücreye ulaşmadan yakalayan bir tuzak gibi çalışır.

Gönüllüler 15 dakika boyunca 4,4 °C'lik bir ortamda tutulduğunda burun içi sıcaklığı yaklaşık 5 °C düştü. Bu soğuma laboratuvarda burun dokusuna uygulandığında vezikül salgısı yaklaşık yüzde 42 azaldı ve veziküllerin taşıdığı antiviral moleküller zayıfladı. Kısacası soğuk havada burnumuzun ilk savunma hattı belirgin şekilde geriliyor.

Kapalı ve Havasız Ortamlar Bulaşı Kolaylaştırıyor

Soğuk günlerde ofislerde, toplantı odalarında ve servis araçlarında daha uzun süre ve birbirimize daha yakın vakit geçiririz. Bu virüsler büyük ölçüde havada asılı kalan küçük damlacıklarla yayılır. Açık havada bu damlacıklar hızla seyrelir. İyi havalandırılmayan bir odada ise başkalarının soluğu havayı tekrar soluruz.

Kuru Hava Virüslerin Ömrünü Uzatıyor

Kaloriferle ısıtılan kapalı alanlarda bağıl nem kolayca düşer. Virginia Tech'ten Linsey Marr ve ekibinin çalışmaları, grip virüsünün bağıl nem yüzde 40'ın altına indiğinde daha uzun süre canlı kaldığını gösteriyor. Soğuk ve kuru hava ayrıca burun ve boğazdaki koruyucu mukusun virüsleri temizleme hızını yavaşlatabiliyor.

"Hava Değişimi" Tek Başına Hasta Etmez

Halk arasında "hava değişiminden hasta oldum" denir. Oysa üşümek doğrudan enfeksiyona yol açmaz. Değişken havaya uygun giyinmemek burnun soğumasına ve savunmanın zayıflamasına neden olur. Ortamda virüs varsa hastalanma ihtimali bu yüzden artar.

Soğuk Algınlığı mı, Grip mi? Farkları ve Belirtileri

Soğuk algınlığı ve grip aynı hastalık değildir. İkisi de solunum yolu enfeksiyonudur ama farklı virüslerden kaynaklanır ve grip çoğu zaman daha ağır seyreder.

Özellik

Soğuk algınlığı

Grip (influenza)

Etken

Çoğunlukla rinovirüsler

İnfluenza virüsleri

Başlangıç

Yavaş, birkaç gün içinde

Ani, saatler içinde

Ateş

Nadir ya da hafif

Sık, 38 °C ve üzeri

Kas ve vücut ağrısı

Hafif

Belirgin

Halsizlik

Hafif

Belirgin, günlerce sürebilir

Burun akıntısı ve tıkanıklık

Belirgin

Olabilir

Süre

Genellikle bir hafta içinde geçer

Belirtiler yaklaşık 7 gün sürer, tam iyileşme 1–2 haftayı bulabilir

Aşı

Yok

Her yıl güncellenen grip aşısı var

Sağlık Bakanlığı'nın mevsimsel grip broşürüne göre grip belirtileri ilk 2–3 günde en yoğun hâlini alır. Grip, özellikle risk gruplarında zatürre gibi komplikasyonlara yol açabildiği için soğuk algınlığından daha ciddiye alınmalıdır. Grip hakkında daha fazla bilgi için İnfluenza Nedir? yazımıza göz atabilirsiniz.

İşyerinde Grip ve Soğuk Algınlığı Neden Hızla Yayılır?

Grip; konuşma, öksürme ve hapşırma sırasında saçılan damlacıklarla, tokalaşma gibi yakın temasla ve hasta kişinin yeni dokunduğu eşyalarla bulaşır. İşyerleri bu üç yolun da kolayca buluştuğu yerlerdir. Bulaşın en sık yaşandığı noktalar şunlardır:

  • Açık ofisler ve kalabalık toplantı odaları
  • Yemekhane, çay ocağı ve dinlenme alanları
  • Personel servisleri ve ortak araçlar
  • Kapı kolları, asansör düğmeleri, ortak klavye ve telefonlar

Bulaşı hızlandıran bir diğer etken, hasta çalışanın işe gelmeye devam etmesidir. Ateşle masa başında oturan bir çalışan hem kendi iyileşmesini geciktirir hem de virüsü ekibe yayar. Bu durum literatürde presenteeism olarak bilinir. Halsiz çalışmak dikkati de azaltır. Makine başında ya da araç kullanırken bu durum iş kazası riskini artırabilir.

Kış Aylarında Hastalıklardan Korunma: Çalışanlar İçin 8 Öneri

Kışın hasta olmamak için yapılması gerekenler çoğunlukla basit alışkanlıklardır. Farkı yaratan, bunların her gün ve herkes tarafından uygulanmasıdır.

  1. Katmanlı giyinin. Sabah ile öğlen arasındaki sıcaklık farkına göre çıkarıp giyebileceğiniz katmanlar tercih edin.
  2. Burnunuzu ve boğazınızı soğuktan koruyun. Dışarıda atkı ya da boyunluk kullanmak burun içinin soğumasını azaltır.
  3. Ellerinizi doğru yıkayın. Ellerinizi su ve sabunla en az 20 saniye yıkayın. Özellikle yemekten önce ve ortak alanları kullandıktan sonra bunu ihmal etmeyin.
  4. Yüzünüze dokunmayın. Yıkanmamış ellerle ağzınıza, burnunuza ve gözlerinize dokunmaktan kaçının.
  5. Öksürük ve hapşırık adabına uyun. Ağzınızı ve burnunuzu mendille kapatıp mendili hemen atın. Mendil yoksa dirseğinizin içini kullanın.
  6. Bol sıvı tüketin, dengeli beslenin ve iyi uyuyun. Yeterli uyku ve dengeli beslenme vücudun direncini destekler.
  7. Hastaysanız evde dinlenin. Ateş ve öksürük varken işe gelmek yerine yöneticinize ve işyeri hekiminize haber verin. Hasta kişilerle yakın temastan da kaçının.
  8. Risk grubundaysanız grip aşısını konuşun. 65 yaş üstü kişiler; diyabet, astım, kalp veya böbrek hastalığı olanlar; bağışıklığı baskılanmış kişiler, gebeler ve sağlık çalışanları için grip aşısı önerilir. Risk gruplarındaki kişiler, hekim reçetesiyle aşıyı eczaneden ücretsiz alabilir.

İşverenler İçin Kış Dönemi Kontrol Listesi

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlama yükümlülüğünü işverene verir. Kış döneminde bu yükümlülük şu adımlarla somut hâle getirilebilir:

  • Havalandırmayı planlayın. Ofisleri, toplantı odalarını ve servis araçlarını gün içinde düzenli olarak havalandırın. Mekanik havalandırma ve klima filtrelerinin bakımını aksatmayın.
  • İç ortam nemini takip edin. Bağıl nemin yüzde 40'ın altına düşmemesine dikkat edin. Aşırı nemlendirme de yoğuşma ve küfe yol açabileceği için dengeyi koruyun.
  • Hijyen altyapısını güçlendirin. Girişlere, yemekhaneye ve toplantı odalarına el antiseptiği koyun. Kapı kolu ve asansör düğmesi gibi ortak yüzeyleri sık temizletin.
  • Hasta çalışan politikası belirleyin. Ateşli çalışanların evde dinlenmesini teşvik edin. Mümkün olan görevlerde uzaktan çalışma seçeneği sunun ve hekimin verdiği istirahat süresine uyulmasını sağlayın.
  • Risk grubundaki çalışanları belirleyin. İşyeri hekiminizle birlikte kronik hastalığı olan, gebe veya 65 yaş üstü çalışanları belirleyip grip aşısı konusunda bilgilendirin.
  • Risk değerlendirmesini güncelleyin. Mevsimsel bulaşıcı hastalıkları risk analizinizde gözden geçirin.
  • Açık alanda çalışanları unutmayın. Isınma molaları, kuru ve katmanlı iş kıyafeti ile sıcak içecek imkânı sağlayın. Ayrıntılar için soğuk havalarda çalışanların sağlığı yazımıza bakabilirsiniz.
  • Çalışanları bilgilendirin. Korunma kurallarını afiş, e-posta ve kısa toplantılarla hatırlatın. Düzenli hijyen eğitimi bu alışkanlıkların kalıcı olmasını sağlar.

İşyeri Hekiminin Rolü

İşyeri hekimi, kış döneminde çalışan sağlığını korumanın merkezindedir. Sağlık gözetimi kapsamında risk grubundaki çalışanları belirler ve onları aşı ile korunma konusunda bilgilendirir. İşyerinde artan vakaları takip ederek işverene zamanında önlem önerir.

Sürmen OSGB olarak işyeri hekimi hizmetimizle sağlık gözetimini ve periyodik muayeneleri planlıyoruz. Mobil sağlık aracımızla tetkikleri çalışanlarınızı işten ayırmadan işyerinizde yapıyoruz.

Ne Zaman Hekime Başvurmalı?

Grip ve soğuk algınlığı çoğu zaman evde dinlenerek geçer. Ancak ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi'ne (CDC) göre şu belirtilerde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

  • Nefes almada güçlük veya nefes darlığı
  • Göğüste ya da karında süren ağrı veya baskı
  • Geçmeyen baş dönmesi, bilinç bulanıklığı veya uyanık kalamama
  • Nöbet geçirme
  • İdrar yapamama
  • Şiddetli kas ağrısı, belirgin güçsüzlük veya dengesizlik
  • Düzelip yeniden yükselen ateş ya da kötüleşen öksürük

Risk grubundaysanız belirtiler başlar başlamaz hekiminizle iletişime geçin. CDC, işe dönmek için belirtilerin belirgin şekilde düzelmesini ve ateş düşürücü kullanmadan en az 24 saat ateşsiz geçirilmesini öneriyor.

Sonuç

Kış aylarında hastalıklardan korunmanın sırrı, mevsim değişikliğinden kaçmak değil, virüslerin işini zorlaştırmaktır. Burnu soğuktan korumak, ortamı havalandırmak, elleri doğru yıkamak ve hastayken dinlenmek küçük ama etkili adımlardır. İşverenler için bu adımları bir plana dönüştürmek hem çalışan sağlığını hem iş sürekliliğini korur.

İşyerinize özel kış dönemi sağlık planı için bizimle iletişime geçin.

Sıkça Sorulan Sorular

Mevsim geçişinde neden hasta olunur?

Hastalığa virüsler neden olur, hava değişimi tek başına hasta etmez. Soğuk havada burun içi sıcaklığı düşünce burnun virüslere karşı savunması zayıflar. Kapalı, havasız ve kuru ortamlar da virüslerin yayılmasını kolaylaştırır.

Kışın hasta olmamak için neler yapmalıyız?

Katmanlı giyinin ve burnunuzu soğuktan koruyun. Ellerinizi en az 20 saniye su ve sabunla yıkayın, yüzünüze dokunmayın. Bulunduğunuz ortamı havalandırın, iyi uyuyun ve bol sıvı tüketin. Risk grubundaysanız grip aşısı için hekiminize danışın.

Soğuk algınlığı ve grip aynı mı?

Hayır. Soğuk algınlığı çoğunlukla rinovirüslerden kaynaklanır, yavaş başlar ve burun belirtileri ön plandadır. Grip influenza virüslerinden kaynaklanır. Ani başlar, 38 °C ve üzeri ateş, belirgin kas ağrısı ve halsizlik yapar.

Grip aşısı kimlere yapılır, ücretsiz mi?

Sağlık Bakanlığı grip aşısını 65 yaş üstü kişilere, diyabet, astım, kalp veya böbrek hastalığı olanlara, bağışıklığı baskılanmış kişilere, gebelere ve sağlık çalışanlarına önerir. Risk gruplarındaki kişiler, hekim reçetesiyle aşıyı eczaneden ücretsiz alabilir.

Hasta çalışan işe gelmeli mi?

Ateş ve öksürük varken işe gelmek hastalığı ekibe yayar ve iyileşmeyi geciktirir. Hekimin verdiği istirahat süresine uyulmalıdır. CDC, belirtiler düzelene ve ateş düşürücü olmadan en az 24 saat ateşsiz geçene kadar evde kalınmasını öneriyor.

İşyerinde grip salgınını önlemek için işveren ne yapmalı?

İşveren ortak alanları düzenli havalandırmalı, el antiseptiği ve yüzey temizliği sağlamalıdır. Hasta çalışan politikası belirlemeli ve risk grubundaki çalışanları işyeri hekimiyle birlikte bilgilendirmelidir. Çalışanlara düzenli hijyen eğitimi vermek de bu adımların kalıcı olmasını sağlar.

Bunlar da ilginizi çekebilir

Bu konuda işyerinizde ne yapmalısınız?

Uzman ekibimiz işyerinizin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre yol haritanızı çıkarsın.